Dioxane? Ó jẹ́ ọ̀rọ̀ ẹ̀tanú lásán
Kí ni dioxane? Níbo ni ó ti wá?
Dioxane, ọ̀nà tó tọ́ láti kọ ọ́ ni dioxane. Nítorí pé ibi ṣòro láti tẹ̀, nínú àpilẹ̀kọ yìí, a ó lo àwọn ọ̀rọ̀ búburú tó wọ́pọ̀ dípò rẹ̀. Ó jẹ́ èròjà onígbàlódé, tí a tún mọ̀ sí dioxane, 1, 4-dioxane, omi tí kò ní àwọ̀. Ìpalára Dioxane jẹ́ ìpalára díẹ̀, ó ní ìpalára ìpalára àti ìfúnni níṣìírí. Gẹ́gẹ́ bí ìlànà ààbò ti ohun ọ̀ṣọ́ ní orílẹ̀-èdè China, dioxane jẹ́ apá kan tí a kà léèwọ̀ nínú ohun ọ̀ṣọ́. Níwọ̀n ìgbà tí a ti kà léèwọ̀ láti fi kún un, kí ló dé tí ohun ọ̀ṣọ́ ṣì ní ìwádìí dioxane? Fún àwọn ìdí tí kò ṣeé yẹ̀ sílẹ̀ ní ti ìmọ̀ ẹ̀rọ, ó ṣeé ṣe kí a fi dioxane sínú ohun ọ̀ṣọ́ gẹ́gẹ́ bí ìpalára. Nítorí náà, kí ni àwọn ìpalára tó wà nínú àwọn ohun èlò aise?
Ọ̀kan lára àwọn èròjà ìwẹ̀nùmọ́ tí a ń lò jùlọ nínú àwọn ìfọwọ́sowọ́pọ̀ àti ìfọ ara ni sodium fatty alcohol ether sulfate, tí a tún mọ̀ sí sodium AES tàbí SLES. A lè ṣe èròjà yìí láti inú epo ọ̀pẹ àdánidá tàbí epo petirolu gẹ́gẹ́ bí ohun èlò aise sínú àwọn ọtí fatty, ṣùgbọ́n a ń ṣe é nípasẹ̀ àwọn ìgbésẹ̀ bíi ethoxylation, sulfonation, àti neutralization. Ìgbésẹ̀ pàtàkì ni ethoxylation, nínú ìgbésẹ̀ yìí ti ìlànà ìhùwàpadà, o nílò láti lo ohun èlò aise ti ethylene oxide, èyí tí ó jẹ́ monomer ohun èlò aise tí a lò ní ilé iṣẹ́ ìṣẹ̀dá kẹ́míkà, nínú ìlànà ìhùwàpadà ethoxylation, ní àfikún sí fífi ethylene oxide kún ọtí fatty láti ṣe ethoxylated fatty alcohol. Apá kékeré kan ti ethylene oxide (EO) tún wà nínú àwọn molecule méjì méjì condensation láti ṣe àbájáde kan, ìyẹn ni, ọ̀tá dioxane, a lè fi ìṣe pàtó hàn nínú àwòrán yìí:

Ni gbogbogbo, awọn oluṣe ohun elo aise yoo ni awọn igbesẹ nigbamii lati ya dioxane sọtọ ati sọ di mimọ, awọn oluṣe ohun elo aise oriṣiriṣi yoo ni awọn iṣedede oriṣiriṣi, awọn oluṣe ohun ikunra ti kariaye yoo tun ṣakoso itọkasi yii, ni gbogbogbo nipa 20 si 40ppm. Niti boṣewa akoonu ninu ọja ti o pari (bii shampulu, fifọ ara), ko si awọn itọkasi kariaye kan pato. Lẹhin iṣẹlẹ shampulu Bawang ni ọdun 2011, China ṣeto boṣewa fun awọn ọja ti o pari ni kere ju 30ppm.
Dioxane máa ń fa àrùn jẹjẹrẹ, ṣé ó máa ń fa àníyàn nípa ààbò?
Gẹ́gẹ́ bí ohun èlò tí a fi ń lò láti ìgbà Ogun Àgbáyé Kejì, a ti ṣe ìwádìí púpọ̀ nípa sodium sulfate (SLES) àti dioxane tí ó wà lábẹ́ rẹ̀. Ilé-iṣẹ́ Oúnjẹ àti Oògùn ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà (FDA) ti ń kẹ́kọ̀ọ́ nípa dioxane nínú àwọn ọjà oníbàárà fún ọgbọ̀n ọdún, Health Canada sì ti parí èrò sí pé wíwà ìwọ̀n dioxane nínú àwọn ọjà oníbàárà kò fa ewu ìlera fún àwọn oníbàárà, àní àwọn ọmọdé (Canada). Gẹ́gẹ́ bí Ìgbìmọ̀ Ìlera àti Ààbò Iṣẹ́ ti Orílẹ̀-èdè Australia, ìwọ̀n tí ó dára jùlọ ti dioxane nínú àwọn ọjà oníbàárà jẹ́ 30ppm, àti ìwọ̀n tí ó ga jùlọ ti toxicologically tó ṣeé gbà jẹ́ 100ppm. Ní China, lẹ́yìn ọdún 2012, ìwọ̀n tí ó tó 30ppm fún akoonu dioxane nínú ohun ọ̀ṣọ́ kéré sí ìwọ̀n tí ó tó toxicologically tó jẹ́ 100ppm lábẹ́ àwọn ipò lílò déédéé.
Ní ọwọ́ kejì ẹ̀wẹ̀, ó yẹ kí a tẹnu mọ́ ọn pé ìwọ̀n dioxane tí China ní nínú àwọn ìlànà ìṣaralóge kò tó 30ppm, èyí tí ó jẹ́ ìlànà gíga ní àgbáyé. Nítorí pé ní tòótọ́, ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè àti agbègbè ní àwọn ààlà gíga lórí iye dioxane ju ìwọ̀n wa lọ tàbí kò sí àwọn ìlànà kedere:

Ní gidi, ìwọ̀n dioxane tó wà nínú rẹ̀ tún wọ́pọ̀. Ìwé ìròyìn US Toxic Poisons and Disease Registry sọ pé dioxane wà nínú adìẹ, tòmátì, ede, àti nínú omi mímu wa pàápàá. Ìwé Ìlànà fún Ìlera Àgbáyé fún Dídára Omi Mímu (Àtẹ̀jáde Kẹta) sọ pé ìwọ̀n dioxane nínú omi jẹ́ 50 μg/L.
Nítorí náà, láti ṣàkópọ̀ ìṣòro àrùn jẹjẹrẹ ti dioxane ní gbólóhùn kan, ìyẹn ni pé: láìka ìwọ̀n tí a lè lò láti sọ̀rọ̀ nípa ewu náà sí, ó jẹ́ òmùgọ̀.
Bí akoonu dioxane bá ṣe kéré sí, bẹ́ẹ̀ náà ni dídára rẹ̀ ṣe dára sí i, àbí bẹ́ẹ̀ kọ́?
Kì í ṣe Dioxane nìkan ni ó ń fi hàn pé SLES dára. Àwọn àmì mìíràn bíi iye àwọn èròjà tí kò ní súfón àti iye àwọn ohun tí ń múni bínú nínú ọjà náà tún ṣe pàtàkì láti gbé yẹ̀ wò.
Ní àfikún, ó ṣe pàtàkì láti kíyèsí pé SLES náà wà ní onírúurú ìwọ̀n, ìyàtọ̀ tó tóbi jùlọ ni ìwọ̀n ethoxylation, àwọn kan pẹ̀lú 1 EO, àwọn kan pẹ̀lú 2, 3 tàbí 4 EO (dájúdájú, àwọn ọjà tí ó ní àwọn ibi decimal bíi 1.3 àti 2.6 ni a lè ṣe). Bí ìwọ̀n ethoxyation tí ó pọ̀ sí i bá ti pọ̀ sí i, ìyẹn ni pé, bí iye EO tí ó pọ̀ sí i bá ti pọ̀ sí i, bẹ́ẹ̀ náà ni iye dioxane tí a ṣe lábẹ́ ìlànà àti ipò ìwẹ̀nùmọ́ kan náà ṣe pọ̀ sí i.
Ṣùgbọ́n, ó yani lẹ́nu pé ìdí tí a fi ń mú kí EO pọ̀ sí i ni láti dín ìbínú SLES tí ó wà nínú surfactant kù, àti bí iye EO SLES bá ṣe pọ̀ tó, bẹ́ẹ̀ náà ni ara yóò ṣe máa bàjẹ́ sí i, ìyẹn ni pé, ó máa rọ̀ díẹ̀, àti ní ìdàkejì. Láìsí EO, ó jẹ́ SLS, èyí tí àwọn èròjà inú rẹ̀ kò fẹ́ràn, èyí tí ó jẹ́ èròjà tí ó ń múni láyọ̀ gidigidi.
Nítorí náà, ìwọ̀n díẹ̀ nínú dioxane kò túmọ̀ sí pé ó jẹ́ ohun èlò aise tó dára. Nítorí pé tí iye EO bá kéré, ìbínú ohun èlò aise náà yóò pọ̀ sí i.
Ni soki:
Dioxane kìí ṣe èròjà tí àwọn ilé-iṣẹ́ ń fi kún, ṣùgbọ́n ohun èlò aise tí ó gbọ́dọ̀ wà nínú àwọn ohun èlò aise bíi SLES, èyí tí ó ṣòro láti yẹra fún. Kìí ṣe nínú SLES nìkan, ní tòótọ́, níwọ̀n ìgbà tí a bá ti ṣe étoxylation, ìwọ̀n dioxane díẹ̀ yóò wà, àti pé àwọn ohun èlò aise ìtọ́jú awọ ara kan náà ní dioxane nínú. Láti ojú ìwòye ìṣàyẹ̀wò ewu, gẹ́gẹ́ bí ohun èlò tí ó ṣẹ́kù, kò sí ìdí láti lépa akoonu 0 pátápátá, gba ìmọ̀-ẹ̀rọ ìwádìí lọ́wọ́lọ́wọ́, “a kò rí” kò túmọ̀ sí pé akoonu náà jẹ́ 0.
Nítorí náà, láti sọ̀rọ̀ nípa ìpalára ju ìwọ̀n lọ jẹ́ láti jẹ́ ọ̀daràn. A ti ń ṣe ìwádìí nípa ààbò dioxane fún ọ̀pọ̀ ọdún, a sì ti gbé àwọn ìlànà ààbò àti àwọn ìlànà tí a dámọ̀ràn kalẹ̀, a sì kà àwọn ohun tí ó kù tí kò ju 100ppm lọ sí ààbò. Ṣùgbọ́n àwọn orílẹ̀-èdè bíi European Union kò tíì sọ ọ́ di ìlànà dandan. Àwọn ohun tí a béèrè fún nílé fún akoonu dioxane nínú àwọn ọjà kò tó 30ppm.
Nítorí náà, dioxane tí ó wà nínú ìfọmọ́ omi kò nílò láti ṣàníyàn nípa àrùn jẹjẹrẹ. Ní ti àwọn ìròyìn tí kò tọ́, o ti lóye báyìí pé ó jẹ́ láti gba àfiyèsí lásán.













